İnşaat Muhasebesi
Kentsel Dönüşümde Kat Karşılığı
6306 sayılı Kanun kapsamında %1 KDV, harç ve damga vergisi istisnaları ve kat karşılığı uygulaması.
Afet riski taşıyan yapıların yenilenmesi çoğu zaman kat karşılığı modeliyle yapılır. 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun kapsamındaki projelerde normal kat karşılığı kurallarına ek olarak indirimli KDV oranı ve harç, damga vergisi istisnaları uygulanır. Bu avantajlar yalnız kanun kapsamına giren işlemlere tanındığı için şartların baştan doğru kurulması gerekir.
1. Kapsama girmek için
- Yapı riskli yapı olarak tespit edilmiş (lisanslı kuruluş raporu ve tapuya şerh) ya da proje riskli alan veya rezerv yapı alanı içinde olmalıdır.
- Yeni yapı, bu riskli yapının veya alanın dönüşümü için yapılmalıdır; yapı ruhsatında ve sözleşmede bu bağlantı açıkça görünmelidir.
- İstisnalardan yararlanmak için işlemin taraflarından en az biri malik, dönüşümü üstlenen müteahhit, ilgili kamu kurumu ya da riskli yapıyı en az bir yıldır kiracı veya sınırlı ayni hak sahibi olarak kullanan kişi olmalıdır (md. 7/9).
2. KDV: %1 oranı
| Teslim | Oran |
|---|---|
| 6306 kapsamındaki projede konutun net alanının 150 m²’ye kadar kısmı | %1 |
| Aynı konutun 150 m²’yi aşan kısmı | %20 |
| İşyeri (dükkân, ofis) | %20 (indirim yok) |
| Kapsam dışı yeni konut (ruhsat 01.04.2022 sonrası), 150 m²’ye kadar kısım | %10 |
%1 oran, kat karşılığında arsa sahibine teslim edilen dairelerde de, müteahhidin kendi payından üçüncü kişilere sattığı dairelerde de uygulanır. Müteahhidin alışlarında ödediği KDV ile teslimlerde hesapladığı düşük KDV arasındaki fark, indirimli orana tabi teslimler nedeniyle iade konusu yapılabilir (KDV Kanunu 29/2 ve KDV Genel Uygulama Tebliği; yıl içinde indirilemeyen ve belirlenen sınırı aşan tutarlar için).
3. Harç, damga ve diğer istisnalar (md. 7/9)
- Noter harcı, tapu harcı, belediye ücret ve harçları, veraset ve intikal vergisi, döner sermaye ücretleri ve damga vergisi alınmaz.
- İstisna, dönüşümden önceki taşınmazların ilk satışı, devri ve tescili ile yeni yapıların malike, müteahhide veya bir yıllık kullanıcıya ilk satışı, devri, tescili ve ipoteğine uygulanır. Sonraki satışlarda genel kurallar geçerlidir.
- Malike ve en az bir yıldır kullanan kiracıya verilen dönüşüm kredilerinde BSMV alınmaz.
- Mevcut inşaat alanının 1,5 katına kadar yeni alan için belediye harç ve ücretleri alınmaz (md. 7/10).
4. Muhasebe ve belge açısından dikkat
- Kat karşılığının vergi ve kayıt mantığı değişmez; bkz. Kat Karşılığı İnşaat. Fark, faturalardaki KDV oranındadır.
- Faturada ve sözleşmede riskli yapı tespit bilgisi ile 6306 kapsamı belirtilmeli; tespit belgesi ve ruhsat dosyada saklanmalıdır. %1 oranı incelemede bu belgelere dayanılarak savunulur.
- Aynı projede işyeri de varsa işyeri teslimleri %20 ile ayrı faturalanır; ortak maliyet konut ve işyeri arasında dağıtılır.
- Kira yardımı ve taşınma desteği gibi ödemelerin gerçek kişi açısından gayrimenkul sermaye iradı olmadığı yönünde idare görüşü vardır (İstanbul VDB, 04.08.2017).
5. Son düzenlemeler
- 7410 sayılı Kanun (2022): gayrimenkul yatırım ortaklıklarının ilk satışları istisna kapsamına alındı.
- 7471 sayılı Kanun (2023): dönüşüm özel hesabı (ek madde 4) getirildi.
- 7566 sayılı Kanun (2025): özel hesabın kapanış tarihi 31.12.2027’ye uzatıldı.
Kaynaklar
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; tutar, oran ve süreler değişebilir. Kendi durumunuz için ofisimizle iletişim formu üzerinden görüşebilirsiniz.
