İnşaat Muhasebesi
Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım İşleri
Birden fazla takvim yılına yayılan inşaat işlerinde kâr ne zaman tespit edilir, hangi hesaplar kullanılır, hakediş kesintisi nasıl işler?
Gelir Vergisi Kanunu’nun 42. maddesine göre, birden fazla takvim yılına sirayet eden inşaat ve onarım işlerinde kâr veya zarar, işin bittiği yıl kesin olarak tespit edilir ve tamamı o yılın beyannamesiyle beyan edilir. İş devam ettiği sürece yapılan harcamalar gider yazılmaz, aktifte birikir; alınan hakedişler de gelir yazılmaz, pasifte birikir.
İşin başlaması ve bitmesi
- Başlama: Kamu işlerinde yer teslim tutanağının, özel işlerde sözleşmede yer alan veya fiilen işe başlanan tarihin esas alındığı kabul edilir.
- Bitme: Geçici kabul tutanağının onaylandığı tarih; geçici kabul yoksa işin fiilen bittiği tarih.
- Tek bir takvim yılında başlayıp biten iş yıllara yaygın sayılmaz; normal ticari kazanç gibi dönemsel olarak vergilendirilir.
Kullanılan hesaplar
| Hesap | Ne izlenir |
|---|---|
| 170–177 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri | Her iş için ayrı alt hesapta biriken malzeme, işçilik, taşeron ve genel giderler |
| 179 Taşeronlara Verilen Avanslar | Taşeronlara iş karşılığı verilen avanslar |
| 350 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakediş Bedelleri | İş devam ederken düzenlenen hakediş tutarları |
Hakedişten vergi kesintisi
Yıllara yaygın inşaat işi yapan müteahhide ödenen hakedişlerden, işi yaptıran vergi sorumlusu GVK 94/3 uyarınca gelir veya kurumlar vergisi kesintisi yapar. Kesilen tutar müteahhidin kayıtlarında peşin ödenen vergi olarak izlenir ve iş bittiğinde hesaplanan vergiden mahsup edilir; kesinti oranı yürürlükteki Cumhurbaşkanı kararına göre uygulanır.
Örnek kayıtlar
1) İş için 200.000 TL + %20 KDV malzeme alındı:
| Hesap | Borç | Alacak |
|---|---|---|
| 170 Yıllara Yaygın İnşaat Maliyetleri (İş 1) | 200.000 | |
| 191 İndirilecek KDV | 40.000 | |
| 320 Satıcılar | 240.000 |
2) 500.000 TL + KDV hakediş faturası kesildi (KDV tevkifatı ve vergi kesintisi ayrıca hesaplanır):
| Hesap | Borç | Alacak |
|---|---|---|
| 120 Alıcılar | 600.000 | |
| 350 Hakediş Bedelleri (İş 1) | 500.000 | |
| 391 Hesaplanan KDV | 100.000 |
3) İş bittiğinde 170 ve 350 kapatılır: 350 bakiyesi 600 Yurt İçi Satışlar’a, 170 bakiyesi 622 Satılan Hizmet Maliyeti’ne aktarılır ve kâr o yıl beyan edilir.
Dikkat edilecekler
- Her iş için ayrı alt hesap açılmalı; işler arasında gider aktarımı yapılmamalıdır.
- Genel yönetim giderleri dönem gideri olarak yazılabilir veya işlere dağıtılabilir; seçilen yöntem tutarlı uygulanmalıdır.
- İş bitmeden zarar edilse bile zarar iş bitiminde tespit edilir.
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; tutar, oran ve süreler değişebilir. Kendi durumunuz için ofisimizle iletişim formu üzerinden görüşebilirsiniz.
